Zajednička Deklaracija o Srebrenici princa Hasana bin Telala i reisu-l-uleme, dr. Mustafe ef. Cerića

islamski_centar_mala_1

ZAJEDNIČKA DEKLARACIJA

PRINCA HASANA BIN TALALA I REISU-L-ULEME

DR. MUSTAFE CERIĆA

U  povodu sjećanja na dvadesetu godišnjicu stradanja u Bosni i Hercegovini i sedamnaestu godišnjicu genocida u Srebrenici 1995. godine, koji su ostavili duboke rane na kolektivnoj savjesti čovječanstva zbog ubijanja, rušenja i progona protiv muslimanskih civila na Balkanu od srpskih vojnih snaga, dok su se, istovremeno, događali i drugi oblici ljudskih patnji  u različitim područjima našeg svijeta proteklih decenija, a čije su žrtve nevini ljudi, čiji je jedini grijeh različita vjerska pripadnost u odnosu na one koji su činili ove gnusne zločine iz političkih razloga, a ne vjerskih, ali pod plaštom vjere, mi jasno zajednički izjavljujemo:

       Naš svijet, sa svim svojim vjerama i mezhebima, socijalnim i političkim  karakteristikama, ne smije se odreći zajedničke ljudske odgovornosti za zaštitu prava svakog čovjeka na sigurnost, dostojanstvo, stabilnost i jednakopravnost gdje god da živi i ma kojoj etničkoj, kulturnoj, religijskoj, ideološkoj ili političkoj grupi pripadao;

      Svi moramo odbaciti sve oblike rasne diskriminacije i sve oblike prakse zasnovane na fanatizmu, držeće se načela socijalne pravde, demokracije i međuljudskog poštivanja, čime ćemo osigurati ljudska prava i u slučaju oružanih sukoba; isto tako, svi treba da odbacimo  praksu kolektivnog kažnjavanja, čime se gazi ljudsko dostojanstvo, uskraćuje se pravo na sigurnost u svijetu i krši se pravo čovjeka na imetak i slobodu izražavanja;

       Muslimani prihvataju ljude kao svoju braću po pripadnosti ljudskom rodu i cijene svoju i slobodu drugih; oni poštuju načelo građanstva i principe ljudskih prava u multikulturalnim društvima shodno njihovoj kulturnoj historiji, koja je formirana u raznolikim društvima kao što je danas Zapad, koji na svojim područjima baštini brojne vjere, narode, jezike i kulture. Također, muslimani vjeruju u zajedničku ljudsku sudbinu i odgovornost za očuvanje Zemlje, na kojoj živimo. To se, međutim, neće postići praksom širenja diskriminacije prema ljudima i sijanjem mržnje zbog vjere, spola ili boje. Zajednička ljudska odgovornost nalaže nam da “poštujemo zajedništvo” a na vrhu toga su zajedničke moralne, kulturne i političke vrijednosti, koje  pridonose boljem ljudskom životu i boljem razvoju ljudske zajednice;

      Svijet, koji se predstavlja kroz države i regije, kao i vjerske institucije, koje predstavljaju  različita religijska i mezhebska učenja mora zadržati jezik dijaloga i otvorenu komunikaciju radi boljeg razumijevanja. Mi moramo naći  zajednički jezik pomoću kojeg će se doći do harmoničnog koncepta radi dokidanja svih oblik nasilja proisteklih iz ideoloških tumačenja i interpretacija koji nisu u skladu s vjerskim, ljudskim i razumskim načelima; to će pomoći da se izbaci govor koji sugerira duboki jaz između pripadnika različitih vjera i uzrokuje strah (fobiju) od “Drugoga”.

Sve navedeno može se pročitati u Deklaraciji evropskih muslimana donesenoj 24.02.2012. godine, naročito u vezi s neophodnosti pridržavanja zajedničkog programa koji obuhvata vjerski dijalog koji će objasniti dileme sekularnog konteksta u savremenom svijetu, ojačati međusobno razumijevanje i poštivanje različitosti, djelovati na pronalaženju zajedničke platforme za sve, uz potvrđivanje vjerskih identiteta koji su važni instrumenti za tretiranje slučajeva odsustva sigurnosti i sukoba, a također zahtijeva i učenje uvažavanja osnova suživota i različitosti u ovakvim slučajevima, učešće u svjetskom dijalogu u pogledu ljudskih prava, i razumijevanja drugog, shvatanje složenosti veze između kulture, vjere, politike i ekonomije, ulaganje zajedničkih napora radi ostvarenja istine, pravde i mira, uključujući upoznavanje neslaganja koja se mogu dogoditi i preventivno djelovanje radi njihovog izbjegavanja metodom moralnih i duhovnih vrijednosti radi formiranja zajedničke baze vjerskog suživota u kojem će vladati duh ljudske međusobne prisnosti i nade u budućnost, u čijoj će gradnji svi sudjelovat – kaže se u zajedničkoj deklaraciji, koju su potpisali reisu-l-ulema dr. Mustafa Cerić i jordanskog princa Hasan bin Talal, jedan od najvećih zagovornika međuvjerskog i međukulturnog dijaloga u svijetu, neumorni borac za ljudska prava i veliki prijatelj Bosne i Hercegovine, koji ne propušta priliku da iskaže svoje duboko ljudsko suosjećanje sa žrtvama genocida u Bosni i Hercegovini, posebno sa žrtvama genocida u Srebrenici, što pokazuje i ova deklaracija, koju je princ Hasan osobno inicirao. Žao nam je što princ Hasan nije bio u mogućnosti da ove godine osobno prisustvuje i govori na dženazi u Potočarima, ali zasigurno njegova poruka, ne samo u Bosni i Hercegovine, već i u regiji Balkana, kao i u Europi i svijetu, ima veliki značaj i značenje za sve ljude dobre volje.

بيان مشترك في ذكرى مأساة سريبرينيتسا

لسموّ الأمير الحسن بن طلال والزعيم البوسني الشيخ مصطفى تسيريتش

 

في الوقت الذي تحلّ فيه الذكرى العشرون لمأساة البوسنة والهرسك، والذكرى السابعة عشرة للإبادة الجماعية (Genocide) التي وقعت في سريبرينيتسا عام 1995، وتركت جراحًا عميقة في الضمير الإنسانيّ، جراء ما تعرَّض له المدنيّون المسلمون في البلقان من قتل وتدمير وتهجير على أيدي القوات الصربيّة، وفي الوقت الذي تتداعى فيه صور أخرى لمآسٍ إنسانية شهدتها مناطق مختلفة من عالمنا عبر العقود الماضية، وكان ضحيتها أبرياء لا ذنب لهم سوى اختلاف مذاهبهم الدينيّة عمن يقومون بمثل هذه الجرائم البشعة لأسباب سياسيّة محضة وليس دينية، لكنها متلبِّسة بالدين، فإننا نؤكِّد تأكيدًا صريحًا مشتركًا:

أن عالمنا بكلّ أديانه ومذاهبه، والأطياف السياسية والاجتماعية التي تلوّنه، يجب أن لا يتخلّى عن مسؤوليته الإنسانيّة المشتركة في الحفاظ على حقّ كلّ إنسان في الأمن والكرامة والاستقرار والمساواة، حيثما كان يعيش، وأيًّا كان عِرقه أو ثقافته أو مذهبه الدينيّ أو معتقده الأيديولوجي أو اتجاهه السياسيّ.

رفض كل أشكال التمييز العنصريّ والممارسات القائمة على العصبيّة بمختلف أنماطها. وإحلال أُسس العدل الاجتماعيّ والديمقراطية والنزاهة بين المواطنين، وتحييدهم دون المسّ بحقوقهم الإنسانيّة في حال النزاعات المسلّحة. كذلك رفض ممارسات العقاب الجماعيّ وما يترتب عليها من انتهاكات لكرامة الإنسان وحقّه في الأمن والأمان لنفسه وممتلكاته والتعبير عن رأيه.

أن المسلمين يشاركون إخوانهم في الإنسانيّة التمسُّك بالحريّة المسؤولة، ويحبون لأنفسهم كما لغيرهم هذه الحريّة، ويقدرون مبدأ المواطنة والمبادىء التي تقوم عليها حقوق الإنسان في المجتمعات متعددة الثقافات، انسجامًا مع تاريخهم الحضاريّ الذي تكوَّن في مجتمعات وبيئات متنوّعة كما هو الغرب اليوم بقاراته التي تحتضن العديد من الأديان والأمم واللغات والثقافات. كما يؤمنون بالمصير الإنسانيّ المشترك ومسؤولية الجميع عن عمارة الأرض التي يحيون فوقها، والتي لن تتحقَّق باستشراء ممارسات تمييزية لهم أو لسواهم من البشر، وبذر بذور الكراهيّة بسبب الدين أو الجنس أو اللون. فالمسؤولية الإنسانية المشتركة تحتم على الجميع تعظيم الجوامع المشتركة بينهم، وفي مقدمتها القيم السياسية والثقافية والأخلاقية التي تنهض عليها الحياة الأفضل والتنمية للمجتمعات.

لا بد للعالم بدوله وأقاليمه وللمؤسسات الدينية المُمثِّلة للأديان والمذاهب أن تبقي على لغة الحوار قائمة وعلى قنوات مفتوحة بينها لمزيدٍ من التفاهم والتفهم، وإيجاد لغة مشتركة تتكوَّن من خلالها الرؤى التوافقية للقضاء على أشكال العنف المستندة إلى تفسيرات وتأويلات مذهبية لا تتوافق والمبادىء الإيمانيّة والإنسانيّة والعقلانيّة، والقضاء على التسميات الموحية بالصدوع العميقة بين أتباع الأديان والمسببة للخوف من الآخر والتخوّف المرضي من وجوده.

ذلك كلّه يتطلّب تأكيد ما جاء به إعلان المسلمين الأوروبيين A Declaration of European Muslims، الصادر بتاريخ 24 شباط/ فبراير 2012، ولا سيما فيما يتعلَّق بضرورة الالتزام ببرنامج مشترك شامل للحوار الديني، من شأنه أن يوضح تعقيدات السياق العلماني في العالم المعاصر، وتعزيز التفاهم واحترام الاختلافات، والعمل على استكشاف أرضية مشتركة للجميع، مع تأكيد الهويات الدينية بوصفها أدوات مهمّة للتعامل مع حالات فقدان الأمن والنزاعات، وتعلُّم احترام أسس التعايش والتنوّع في مثل هذه الحالات، والمشاركة في الحوار العالميّ المتعلق بحقوق الإنسان، وفهم الآخر، كذلك فهم العلاقة المعقَّدة بين الثقافة والدين والسياسة والاقتصاد، وبذل جهود مشتركة من أجل الحقيقة والعدل والسلام، بما في ذلك تعرُّف الخلافات المحتمل وقوعها، واستباق الزمن لتجنبها بمنهج من القيم الأخلاقية والمعنوية، لتكوين قاعدة مشتركة من التعايش الديني تسوده روح التآلف الإنساني والأمل بمستقبل يشترك الجميع في بنائه.

الحسن بن طلال

رئيس منتدى الفكر العربي وراعيه

 

مصطفى تسيريتش  

المفتي العام في البوسنة والهرسك

 

In Memory of Srebrenica Genocide:

A Joint Statement by HRH, Prince El Hassan bin Talal and the Bosnian Chief Sheikh Mustafa Cerić

In memory of the twentieth anniversary of the Bosnia and Herzegovina tragedy and the seventeenth anniversary of the Srebrenica genocide of 1995, which engraved deep wounds in the collective human conscience in consequence of the huge massacre, destruction, and displacement  against the Muslim civilians in Balkan by the Serbian Army; and at times where other forms of human tragedies took place in other parts of our world during the last decades and left innocent victims whose only guilt is that they belong to different religious sects from those who committed such hideous crimes against them for pure political purposes away from religion, yet justified by religion; we jointly and clearly confirm that:

Our world, with all its religions, sects, and political and social inclinations, must not give up its joint human responsibility in maintaining the right of each and every human being to security, dignity, stability, and equality, regardless of his/ her residence, race, culture, religious sect, ideological belief, or political affiliation.

All of us must reject all forms of racial discrimination and all forms of practices based on fanaticism, establishing the principles of social justice, democracy, and integrity among citizens, and neutralizing them, without approaching their human rights, in cases of military disputes. Likewise, we, all, must reject the practices of mass punishment and the violations that follow from such practices of the human dignity and rights to security for mankind and their properties and freedom of expression.

Muslims do share their brothers in humanity with responsible freedom; and they appreciate such freedom for themselves as well as for others; they do appreciate the principle of citizenship and principles of human rights in the multicultural communities, in line with their cultural history, which was formed in diverse communities like the case in the West, which nurtures many religions, nations, languages, and cultures. Muslims also believe in the shared human destiny and responsibility of all mankind in building up the Earth where we all live. Such act of building up the Earth may not be achieved through escalating the discrimination practices against human beings; or growing seeds of hatred based on religion, gender, or color. The shared human responsibility requires all of us to “honor commonalities” and, on top of them, the moral, cultural, and political values that contribute to a better life and development of the community.

The world, represented by its states and regions, as well as the religious institutions, which represent different religions and sects, should all maintain the language of dialog and keep open channels for further understanding. We should find a shared language that forms concordant visions that, in turn, help eliminate all forms of violence based on sectarian interpretations, which do not agree with the fiducial, humane, and rational principles; this also helps eliminate nomenclatures that suggest deep gaps among the adherents of different religions and cause phobia of the “Other”.

All of the abovementioned thoughts require confirming the Declaration of European Muslims, issued in February 24, 2012, especially regarding the need to commit to a joint, comprehensive program of religious dialog that explains the complexities of the secular context in the modern world, reinforces understanding and respect of differences, and works towards exploring a common ground for all. This should be done simultaneously with stressing the religious identities as crucial tools to deal with disputes and lack of security; respecting principles of co-existence and diversity in such cases; participating in the global dialog related to human rights; understanding the “Other”; understanding the complex relation between culture, religion, politics, and economy; and exerting joint efforts for truth, justice, and peace. This also should include anticipating any potential disputes in an attempt to avoid them through a system of moral values, in order to formulate a common ground of religious coexistence based on a spirit of human harmony and hope for a better future where all of us participate in developing.

El Hassan bin Talal,

Chairman and Patron of the Arab Thought Forum

Mustafa Cerić,

Grand Mufti of Bosnia and Herzegovina

Hajrudin Mujkanović